مقدمه اول : جايگاه علم‌اصول لازم است جايگاه علم‌اصول را در ميان ساير علوم و بالخصوص علوم‌اسلامى معين كنيم و همچنين نسبت اين علم به علم‌فقه را به‌طور اجمال معين كنيم . براى اينكه جايگاه علم‌اصول در ميان ساير علوم مشخص شود ، ضرورى است تقسيم‌بندى كلّى علوم را از جهات متعدد ، بيان كنيم . علوم را به چند لحاظ كلى ، مىتوان تقسيم و دسته‌بندى نمود : 1 . تقسيم بندى اوّل علوم : تقسيم‌بندى علوم به‌لحاظ روش اثبات و استدلال ( صورت استدلال ) : « علم » در لغت : به معناى انكشاف مجهول است و علم به معناى انكشاف مجهول سببى دارد و لذا علوم به لحاظ نوع سببى كه براى كشف مجهول در آنها به‌كار گرفته مىشود به دو قسم اصلى قابل تقسيم‌اند : 1 . علوم بلا واسطه : منظور از علم بلاواسطه ، آن نوع كشف مجهولى است كه علم ديگرى واسطهء آن قرار نمىگيرد ؛ يعنى اينچنين نيست كه آدمى به سبب معلومى ديگر به معلوم جديد دست يابد ؛ بلكه معلوم جديد بدون واسطه ، براى آدمى حاصل مىگردد . علوم بلاواسطه چند نوع‌اند :